Op woensdag 9 september 2026 wordt het openbaar vervoer in Nederland flink geraakt door een landelijke staking. Treinen, bussen, trams en metro’s kunnen uitvallen en NS heeft aangekondigd dat er die dag in principe geen reguliere NS-treinen rijden.
Voor werkgevers kan dit direct gevolgen hebben. Wat doe je als een medewerker niet of niet op tijd op het werk kan komen? Moet je het loon doorbetalen? Mag een medewerker thuiswerken? En kun je vragen om een vakantiedag op te nemen?
Omdat de staking vooraf bekend is, kun je als werkgever veel onduidelijkheid voorkomen door tijdig afspraken te maken.
Wat gebeurt er op 9 september?
Vakbonden hebben werknemers in verschillende onderdelen van het openbaar vervoer opgeroepen om op woensdag 9 september het werk neer te leggen. Zowel het spoor als het stads- en streekvervoer wordt hierdoor geraakt.
NS heeft inmiddels bekendgemaakt dat er op 9 september in principe geen reguliere NS-treinen in Nederland rijden. Ook medewerkers die normaal met bus, tram of metro naar hun werk reizen, moeten rekening houden met forse hinder.
Het is daarom verstandig om vooraf te inventariseren welke medewerkers voor hun woon-werkverkeer afhankelijk zijn van het openbaar vervoer.
Wie is verantwoordelijk voor het woon-werkverkeer?
In principe is een werknemer zelf verantwoordelijk voor het reizen van huis naar de afgesproken werkplek. Een OV-staking betekent daarom niet automatisch dat een medewerker thuis kan blijven met behoud van loon.
Voor de loondoorbetaling geldt artikel 7:628 van het Burgerlijk Wetboek. De hoofdregel is dat een werknemer recht houdt op loon als hij niet werkt, tenzij het niet verrichten van de arbeid redelijkerwijs voor rekening van de werknemer behoort te komen.
Problemen met het woon-werkverkeer kunnen in de risicosfeer van de werknemer liggen. Toch betekent dit niet dat je als werkgever automatisch het loon kunt inhouden wanneer een medewerker vanwege de OV-staking niet op het werk verschijnt.
De omstandigheden van de situatie zijn belangrijk. Kijk bijvoorbeeld naar de mogelijkheid om thuis te werken, de afspraken die vooraf zijn gemaakt en wat er in de arbeidsovereenkomst, cao of het personeelshandboek is geregeld.
Thuiswerken als oplossing
Voor functies die op afstand kunnen worden uitgevoerd, kan thuiswerken een praktische oplossing zijn.
Kan een medewerker zijn of haar normale werkzaamheden thuis uitvoeren en spreken jullie af dat er die dag vanuit huis wordt gewerkt? Dan wordt er gewoon gewerkt en loopt het loon normaal door.
Een medewerker kan vanwege de OV-staking echter niet zonder overleg zelf besluiten om thuis te werken. Of thuiswerken mogelijk is, hangt af van de functie en de afspraken die binnen jouw organisatie gelden.
Bespreek dit daarom vooraf. Zo voorkom je dat je pas op woensdagochtend moet bepalen wat er mogelijk is.
Wat als thuiswerken niet mogelijk is?
Niet iedere functie kan vanuit huis worden uitgevoerd. Denk bijvoorbeeld aan medewerkers in de bouw, productie, horeca, detailhandel, logistiek of andere functies waarbij aanwezigheid op locatie noodzakelijk is.
Kijk in dat geval samen naar praktische alternatieven.
Misschien kan een medewerker met een collega meerijden, met ander vervoer komen of op een ander tijdstip beginnen. In sommige situaties kan ook worden afgesproken dat gemiste uren op een later moment worden ingehaald.
Welke oplossing passend is, verschilt per organisatie en per medewerker.
Mag je een vakantiedag afschrijven?
Je kunt niet zonder meer besluiten dat een medewerker die vanwege de staking niet naar het werk kan komen automatisch een vakantiedag moet opnemen.
Een medewerker kan natuurlijk zelf verzoeken om voor de niet-gewerkte tijd vakantie op te nemen. Werkgever en werknemer kunnen daar vervolgens afspraken over maken.
Mogelijk zijn er ook andere opties, zoals het inzetten van tijd-voor-tijd of een andere vorm van verlof. Controleer daarbij altijd welke afspraken hierover zijn gemaakt in de cao, arbeidsovereenkomst of interne regelingen.
Leg individuele afspraken bij voorkeur ook schriftelijk vast.
Wat als een medewerker te laat komt?
Een medewerker hoeft door de OV-staking natuurlijk niet altijd de hele werkdag te missen.
Misschien kan iemand met alternatief vervoer wel naar het werk komen, maar pas later. In dat geval kun je bijvoorbeeld bespreken of de medewerker eerst vanuit huis kan werken of dat de gemiste uren op een ander moment kunnen worden ingehaald.
Houd daarbij rekening met de afspraken binnen de organisatie, de toepasselijke cao en de wettelijke arbeids- en rusttijden.
Door praktisch naar de mogelijkheden te kijken, voorkom je dat een vervoersprobleem onnodig een arbeidsrechtelijke discussie wordt.
Zorg voor duidelijkheid binnen je organisatie
Heb je meerdere medewerkers die afhankelijk zijn van het openbaar vervoer? Zorg dan vooraf voor een duidelijke lijn.
Vraag medewerkers bijvoorbeeld om tijdig aan te geven wanneer zij verwachten problemen te krijgen met hun woon-werkverkeer. Bespreek vervolgens welke oplossing mogelijk is.
Denk daarbij aan thuiswerken, aangepaste werktijden, alternatief vervoer, het inhalen van uren of – wanneer de medewerker daarvoor kiest en dit wordt afgesproken – het opnemen van verlof.
Zo weten medewerkers wat er van hen wordt verwacht en voorkom je dat iedereen op 9 september zelf bepaalt hoe met de situatie wordt omgegaan.
De staking is aangekondigd: bereid je vooraf voor
De OV-staking komt niet onverwacht. Er is dus tijd om vooraf na te denken over mogelijke oplossingen.
Van een medewerker mag worden verwacht dat hij of zij bekijkt welke mogelijkheden er zijn om op het werk te komen. Denk bijvoorbeeld aan carpoolen, fietsen of ander vervoer.
Als werkgever kun je tegelijkertijd bekijken welke werkzaamheden eventueel vanuit huis kunnen worden uitgevoerd en of er tijdelijk ruimte is om werktijden aan te passen.
Het is verstandig dat werkgever en werknemer hierover tijdig met elkaar in gesprek gaan en samen bekijken wat in de betreffende situatie een werkbare oplossing is.
Wat kun je als werkgever nu al doen?
Met een goede voorbereiding kun je veel onduidelijkheid voorkomen:
- Inventariseer welke medewerkers afhankelijk zijn van het openbaar vervoer.
- Bepaal voor welke functies thuiswerken mogelijk is.
- Bespreek alternatieven met medewerkers die op locatie moeten werken.
- Kijk of tijdelijk andere begin- en eindtijden mogelijk zijn.
- Maak duidelijke afspraken over eventuele niet-gewerkte uren.
- Schrijf niet automatisch een vakantiedag af.
- Controleer de toepasselijke cao, arbeidsovereenkomst en het personeelshandboek.
- Bevestig individuele afspraken bij voorkeur schriftelijk.
Duidelijke afspraken geven rust
Een landelijke OV-staking is in eerste instantie een praktisch probleem. Zonder duidelijke afspraken kan het echter al snel leiden tot vragen over loon, verlof, thuiswerken en werktijden.
Door vooraf het gesprek aan te gaan, weet de medewerker wat er van hem of haar wordt verwacht en weet jij als werkgever waar je aan toe bent.
Duidelijkheid vooraf geeft rust.
En juist dat is belangrijk: kijk naar wat binnen jouw organisatie mogelijk is, maak heldere afspraken en zorg ervoor dat vergelijkbare situaties op een consistente manier worden behandeld.
Vragen over de OV-staking en jouw medewerkers?
Heb je een medewerker die door de OV-staking niet of niet op tijd naar het werk kan komen en twijfel je over de juiste aanpak? Of heb je vragen over loondoorbetaling, thuiswerken, verlof of het vastleggen van afspraken?
Wij ondersteunen werkgevers bij praktische HR- en salarisvraagstukken en helpen om afspraken duidelijk en zorgvuldig te regelen. Zo weet jij als werkgever waar je aan toe bent en creëer je rust binnen je organisatie.
Let op: de gevolgen voor loon, verlof en werktijden kunnen afhankelijk zijn van de individuele situatie, de arbeidsovereenkomst, het personeelsreglement en de toepasselijke cao. Beoordeel een concrete situatie daarom altijd afzonderlijk.
